Tė drejtat e komuniteteve dhe pjesėtarėve tė tyre

Neni 57 [Parimet e Pėrgjithshme]

1. Banorėt qė i pėrkasin njė grupi tė njėjtė kombėtar ose etnik, gjuhėsor ose fetar, tradicionalisht tė pranishėm nė territorin e Republikės sė Kosovės (Komunitetet), gėzojnė tė drejta tė veēanta, tė pėrcaktuara me kėtė Kushtetutė, krahas tė drejtave dhe lirive themelore tė njeriut, tė pėrcaktuara nė Kapitullin II tė kėsaj Kushtetute.

2. Ēdo pjesėtar i komunitetit do tė ketė tė drejtėn qė tė zgjedhė lirisht nėse do tė trajtohet ose tė mos trajtohet si pjesėtar i komunitetit dhe nga kjo zgjedhje ose nga ushtrimi i tė drejtave qė ndėrlidhen me kėtė zgjedhje, nuk do tė rezultojė asnjė diskriminim.

3. Pjesėtarėt e komuniteteve do tė kenė tė drejtė qė tė shprehin, tė avancojnė dhe tė zhvillojnė lirisht identitetin dhe atributet e tyre si komunitet.

4. Ushtrimi i kėtyre tė drejtave do tė bartė me vete detyrimet dhe pėrgjegjėsitė pėr tė vepruar nė pajtim me ligjin e Republikės sė Kosovės, dhe nuk i cenon tė drejtat e tė tjerėve.


Neni 58 [Pėrgjegjėsitė e Shtetit]

1. Republika e Kosovės siguron kushtet e duhura, tė cilat u mundėsojnė komuniteteve dhe pjesėtarėve tė tyre qė tė ruajnė, tė mbrojnė dhe tė zhvillojnė identitetin e tyre. Qeveria do tė pėrkrahė veēanėrisht nismat kulturore tė komuniteteve dhe pjesėtarėve tė tyre, pėrfshirė kėtu edhe nėpėrmjet ndihmės financiare.

2. Republika e Kosovės do tė promovoj frymėn e tolerancės, dialogut dhe do tė mbėshtesė pajtimin ndėrmjet komuniteteve dhe do tė respektoj standardet e pėrcaktuara me Konventėn Kornizė tė Kėshillit tė Evropės pėr Mbrojtjen e Pakicave Kombėtare dhe me Kartėn Evropiane pėr Gjuhėt Rajonale ose tė Pakicave.

3. Republika e Kosovės do tė ndėrmerr tė gjitha masat e nevojshme pėr tė mbrojtur personat tė cilėt mund t’u nėnshtrohen kėrcėnimeve ose veprimeve diskriminuese, armiqėsisė a dhunės, si rrjedhojė e identitetit tė tyre kombėtar, etnik, kulturor, gjuhėsor ose fetar.

4. Republika e Kosovės, sipas nevojės, do tė miratojė masa adekuate pėr tė promovuar njė barazi tė plotė dhe efektive ndėrmjet pjesėtarėve tė komuniteteve nė tė gjitha fushat e jetės ekonomike, shoqėrore, politike dhe kulturore. Masat e tilla nuk do tė konsiderohen tė jenė vepėr e diskriminimit.

5. Republika e Kosovės do tė promovoj ruajtjen e trashėgimisė fetare dhe kulturore tė tė gjitha komuniteteve, si pjesė pėrbėrėse e trashėgimisė sė Kosovės. Republika e Kosovės do tė ketė detyrė tė posaēme pėr tė siguruar mbrojtjen efektive tė tėrėsisė sė objekteve dhe monumenteve tė rėndėsisė kulturore dhe fetare pėr komunitetet.
6. Republika e Kosovės ndėrmerr veprime efektive kundėr tė gjithė atyre qė pengojnė gėzimin e tė drejtave tė pjesėtarėve tė komuniteteve. Republika e Kosovės do tė pėrmbahet nga politikat ose praktikat qė kanė pėr qėllim asimilimin, kundėr vullnetit tė tyre, tė personave qė u pėrkasin komuniteteve, dhe do t’i mbrojė ata persona nga ēfarėdo veprimi qė ka pėr qėllim njė asimilim tė tillė.

7. Republika e Kosovės siguron, nė baza jodiskriminuese, qė tė gjitha komunitetet dhe pjesėtarėt e tyre tė mund tė ushtrojnė tė drejtat e tyre, tė specifikuara me kėtė Kushtetutė.


Neni 59 [Tė Drejtat e Komuniteteve dhe Pjesėtarėve tė Tyre]

Pjesėtarėt e komuniteteve kanė tė drejtė qė, nė mėnyrė individuale ose si komunitet:
(1)   tė shprehin, mbajnė dhe zhvillojnė kulturėn e tyre dhe tė ruajnė elementet thelbėsore tė identitetit tė tyre, pėrkatėsisht fenė, gjuhėn, traditat dhe kulturėn e tyre;
(2)  tė marrin arsimim publik nė tė gjitha nivelet, nė njėrėn nga gjuhėt zyrtare tė Republikės se Kosovės, sipas zgjidhjes sė tyre;
(3)  tė marrin arsimim publik parafillor, fillor dhe tė mesėm, nė gjuhėn e tyre, deri nė masėn e pėrcaktuar me ligj, ku pragu pėr themelimin e paraleleve a shkollave tė veēanta pėr kėtė qėllim, do tė jetė mė i ulėt sesa ai qė pėrcaktohet rėndom pėr institucionet arsimore;
(4)   tė themelojnė dhe tė menaxhojnė institucionet private tė arsimit dhe trajnimit, pėr tė cilat mund tė jepet ndihma financiare publike, nė pajtim me ligjin dhe standardet ndėrkombėtare;
(5)   tė pėrdorin gjuhėn dhe alfabetin e tyre lirisht nė jetėn private dhe publike;
(6)  tė pėrdorin gjuhėn dhe alfabetin e tyre nė marrėdhėniet e tyre me autoritetet komunale ose me zyrat lokale tė autoriteteve qendrore nė fushat nė tė cilat ata pėrfaqėsojnė njė pjesė tė mjaftueshme tė popullatės, nė pajtim me ligjin. Shpenzimet e bėra pėr interpretuesit ose pėrkthyesit, do tė mbulohen nga autoritetet kompetente;
(7)   tė pėrdorin dhe tė shfaqin simbolet e komunitetit, nė pajtim me ligjin dhe standardet ndėrkombėtare;
(8)   tė regjistrojnė emrat personal nė formėn e tyre origjinale dhe nė shkrimin e gjuhės sė tyre, si dhe emrat e tyre t’i kthejnė nė formėn origjinale, nėse u janė ndryshuar me dhunė;
(9)   tė kenė emėrtime lokale, emėrtime tė rrugėve dhe tregues tė tjerė topografikė, qė pasqyrojnė dhe janė tė ndjeshėm ndaj karakterit shumetnik dhe shumėgjuhėsor tė zonės pėrkatėse;
(10)  tė kenė qasje tė garantuar dhe pėrfaqėsim tė veēantė nė mediet transmetuese publike si dhe programet nė gjuhėn e tyre, nė pajtim me ligjin dhe standardet ndėrkombėtare;
(11)  tė krijojnė dhe tė pėrdorin mediet e tyre vetjake, pėrfshirė kėtu ofrimin e informacioneve nė gjuhėn e tyre, ndėr tė tjera, pėrmes gazetave ditore e shėrbimeve kabllore, dhe pėrdorimin e njė numri tė rezervuar tė frekuencave pėr mediet elektronike, nė pajtim me ligjin dhe standardet ndėrkombėtare. Republika e Kosovės do tė marrė tė gjitha masat e nevojshme pėr sigurimin e njė plani ndėrkombėtar tė frekuencave, pėr t’i mundėsuar komunitetit Serb nė Kosovė qasje nė njė kanal televiziv tė pavarur, tė licencuar nė gjuhėn Serbe, nė mbarė Republikėn e Kosovės;
(12)   tė gėzojnė kontakte tė papenguara ndėrmjet tyre pėrbrenda Republikės sė Kosovės, dhe tė themelojnė e tė mbajnė kontakte tė lira dhe paqėsore me personat nė cilindo shtet, sidomos me ata qė kanė tė pėrbashkėt identitetin etnik, kulturor, gjuhėsor a fetar, ose trashėgiminė e pėrbashkėt kulturore, nė pajtim me ligjin dhe standardet ndėrkombėtare;
(13)  tė gėzojnė kontakte tė papenguara me dhe tė marrin pjesė, pa diskriminim, nė aktivitetet e organizatave joqeveritare lokale, rajonale dhe ndėrkombėtare;
(14)  tė themelojnė shoqata tė kulturės, artit, shkencės dhe arsimit, si dhe shoqata tė studiuesve e shoqata tė tjera pėr shprehjen, avancimin dhe zhvillimin e identitetit tė tyre.


Neni 60 [Kėshilli Konsultativ pėr Komunitete]

1. Njė Kėshill Konsultativ pėr Komunitete vepron nėn autoritetin e Presidentit tė Republikės sė Kosovės, nė tė tė cilin pėrfaqėsohen tė gjitha komunitetet.

2. Kėshilli Konsultativ pėr Komunitete pėrbėhet, pėrveē tė tjerėsh, nga pėrfaqėsues tė asociacioneve tė komuniteteve.

3. Mandati i Kėshillit Konsultativ pėr Komunitete pėrfshin:

(1) ofrimin e njė mekanizmi pėr shkėmbimin e rregullt ndėrmjet komuniteteve dhe Qeverisė sė Kosovės;

(2) mundėsinė e komuniteteve pėr tė komentuar nė njė fazė tė hershme nismat legjislative dhe politike, tė cilat mund tė pėrgatiten nga Qeveria, pėr tė sugjeruar nisma tė tilla dhe pėr tė kėrkuar qė pikėpamjet e tyre tė pėrfshihen nė projektet dhe programet pėrkatėse;

(3) ēdo pėrgjegjėsi a funksion tjetėr, nė pajtim me ligjin.


Neni 61 [Pėrfaqėsimi nė Punėsim nė Institucionet Publike]

Komunitetet dhe pjesėtarėt e tyre do tė kenė tė drejtė pėr pėrfaqėsim tė barabartė nė punėsim nė organet publike dhe ndėrmarrjet publike nė tė gjitha nivelet, pėrfshirė kėtu veēanėrisht nė shėrbimin policor nė zonat e banuara me komunitetin pėrkatės, duke respektuar nė tė njėjtėn kohė rregullat qė kanė tė bėjnė me kompetencėn dhe integritetin e qeverisjes sė administratės publike.


Neni 62 [Pėrfaqėsimi nė Organet e Pushtetit Lokal]

1. Nė komunat nė tė cilat sė paku dhjetė pėr qind (10%) tė banorėve u pėrkasin komuniteteve, tė cilat nė ato komuna nuk janė shumicė, posti i zėvendėskryetarit pėr komunitete tė kuvendit tė komunės do tė rezervohet pėr njė pėrfaqėsues nga radhėt e kėtyre komuniteteve.

2. Postin e zėvendėskryetarit do ta mbajė kandidati qė i pėrket popullatės qė nuk ėshtė shumicė, qė ka marrė shumicėn e votave nė listėn e hapur tė kandidatėve pėr zgjedhje pėr kuvendin e komunės.

3. Zėvendėskryetari pėr komunitetet, do tė promovojė dialog ndėrmjet komuniteteve dhe shėrben si pikė formale e kontaktit pėr adresimin e brengave dhe interesave tė komuniteteve qė nuk janė shumicė nė takimet e kuvendit tė komunės dhe nė punėt e saj. Zėvendėskryetari gjithashtu ėshtė pėrgjegjės pėr shqyrtimin e ankesave qė parashtrohen nga komunitetet ose pjesėtarėt e tyre, nėse aktet a vendimet e kuvendit tė komunės shkelin tė drejtat e tyre tė garantuara me Kushtetutė. Zėvendėskryetari kėto ēėshtje i’a referon kuvendit tė komunės, pėr rishqyrtimin e aktit a tė vendimit tė marrė.

4. Nė rast se kuvendi i komunės vendos qė tė mos rishqyrtojė aktin a vendimin e vet, ose nėse zėvendėskryetari vlerėson se, edhe pas rishqyrtimit rezultati pėrbėn shkelje tė tė drejtave tė garantuara me Kushtetutė, ai/ajo mund tė parashtrojė ēėshtjen drejtpėrdrejt nė Gjykatėn Kushtetuese, e cila mund tė vendosė nėse do tė pranojė ta shqyrtojė rastin pėrkatės.

5. Nė kėto komuna pėrfaqėsimi nė organin ekzekutiv pėr komunitetet qė nuk janė shumicė nė Republikėn e Kosovės ėshtė i garantuar.

Kapitujt e Kushtetutės

Lidhjet

Lidhje me faqe nė gjuhėn angleze:

Foto nga debatet publike

Lajmet e fundit